أبو علي سينا

مقدمهء مصحح 15

قراضه طبيعيات ( فارسى )

محمد بن محمد غانمى فردى از خاندان غانمى هرات باشد محتملست كه وى مانند برادرش در مشرق ايران سكنى داشته و امير مذكور از رجال آن سرزمين ( مثلا نيشابور يا طوس يا هرات ) بوده باشد . مؤلّف صفات و فضائلى از امير مذكور نقل كرده كه اگر به حق باشد قابل توجه است وى ميگويد كه آن امير همّت خود را به شهر گشادن و ولايت گرفتن و خزاين و اموال گردآوردن و جواهر و طرايف « 1 » ذخيره ساختن مقصور نكرده بود بلكه ميخواست كه « هرچ اندر جهان انواع علومست نزديك خويش حصر كند و آنگاه تميز صائب برو گمارد تا آنچ از طرف و نوا درست خويشتن را حاصل كند تا بدان او را استمتاع و سعادت دو جهانى باشد » [ ص 3 ] . امير منظور مجلس علمى تشكيل ميداد و اين سنتى بود در ميان بسيارى از ملوك و اميران ايرانى در قرن سوم و چهارم و پنجم و ششم هجرى كه دانشمندان را در محضر خود بمباحثات و گفتگوهاى ادبى و علمى واميداشتند و بافاضه و استفاضه مىپرداختند امير مذكور بتأليف كتاب و به زبان فارسى و انتشار علم و فرهنگ علاقه‌مند بوده : « و چون اندر مجلس شريف . . . حديث طبيعيّات و كتب ارسطاطاليس اندرين باب همىرفت بفرمود اين خادم را تا كتابى كند اندر مسائل طبيعى بر طريق سؤال و جواب بپارسى تا فايدهء آن عام باشد . » ( ص 3 ) بهر صورت جمع و ترتيب اين كتاب كه بفرمان وى صورت گرفته نمونهء

--> ( 1 ) - دربارهء استعمال كلمهء طرايف رش : حواشى اين كتاب ص 121 س 5 ببعد و تاريخ برامكه ( چاپ استاد عبد العظيم قريب ) ص 17 س 19 و ص 51 س 8 و ص 64 س 4 ؛ ابو بكر حميد الدين عمر بن محمود بلخى ، مقامات حميدى ( چاپ آقاى على اصغر شميم همدانى ) ص 186 س 1 و ص 208 س 7 .